Betekenisontbijt bij Hof Espelo
🐝 We maakten ons vroeger druk om insecten op de voorruit. Nu zouden we ons druk moeten maken over het feit dat ze er nauwelijks nog zijn.
Met die observatie werd tijdens het Betekenisontbijt over biodiversiteit direct de kern geraakt. Wat ooit vanzelfsprekend leek, blijkt steeds minder vanzelfsprekend te zijn. En dat heeft gevolgen die veel verder gaan dan natuur alleen.
Op een prachtige ochtend bij Hof Espelo kwamen zo'n twintig ondernemers, bestuurders, onderzoekers en veranderaars bijeen voor een betekenisvol gesprek over biodiversiteit. Midden in de natuur gingen we op zoek naar antwoorden op een urgente vraag: wat betekent biodiversiteitsverlies voor onze samenleving, onze economie en de keuzes die we vandaag maken?
Het verlies van biodiversiteit raakt ons allemaal
Sandra Hoomans nam ons mee in de nieuwste inzichten, onderzoeken en cijfers rondom biodiversiteit. Haar boodschap was helder.
Het verlies van biodiversiteit is niet alleen een natuurvraagstuk. Het raakt de fundamenten van onze samenleving. Onze voedselvoorziening, onze gezondheid, onze economie en uiteindelijk onze toekomst zijn afhankelijk van gezonde ecosystemen.
Toch ervaren veel mensen biodiversiteit nog als een onderwerp dat vooral natuurorganisaties aangaat. Terwijl de werkelijkheid anders is. De kwaliteit van de bodem waarop ons voedsel groeit, de insecten die gewassen bestuiven, de bomen die verkoeling bieden en de natuurlijke systemen die water vasthouden: ze vormen samen het fundament onder ons dagelijks leven.
Of, zoals tijdens het gesprek treffend werd geformuleerd:
Biodiversiteit is geen thema naast de economie. Het is de basis eronder.
Gelukkig gebeurt er al veel
Naast de urgentie was er ook ruimte voor perspectief en hoop.
Landschap Overijssel, gastheer van deze bijeenkomst, liet zien hoeveel mooie initiatieven er al zijn. Van natuurherstelprojecten tot educatieprogramma's en samenwerkingen met ondernemers.
Een belangrijk inzicht daarbij was dat echte verandering vaak ontstaat wanneer mensen natuur niet alleen begrijpen, maar ook ervaren.
Een rondleiding met tien mensen die met eigen ogen zien wat biodiversiteit betekent, kan soms meer impact hebben dan tien persberichten. Wanneer mensen de verbinding voelen tussen natuur, voedsel, gezondheid en leefomgeving, ontstaat er ruimte voor andere keuzes.
Het perspectief dat je meekrijgt, bepaalt alles
Een van de meest inspirerende gesprekken van de ochtend ging over perspectief.
Hoe kijken we eigenlijk naar de natuur? En hoe leren we nieuwe generaties waar hun voedsel vandaan komt?
Dat leverde mooie voorbeelden op.
Het ene kind tekent een visstick wanneer het gevraagd wordt een vis te tekenen. Een ander kind, opgegroeid op een boerderij, vraagt zich op driejarige leeftijd af hoe zijn vriendjes melk kunnen drinken als ze thuis geen koe hebben.
Beide voorbeelden laten zien hoe sterk ons wereldbeeld wordt gevormd door onze omgeving.
Juist daarom is natuureducatie zo belangrijk. Tijdens de bijeenkomst liep toevallig een schoolklas voorbij die buitenactiviteiten deed in het gebied. Een prachtig gezicht. Want kinderen die al jong leren hoe ecosystemen werken, nemen dat perspectief mee in de keuzes die zij later maken als consument, werknemer, ondernemer of beleidsmaker.
Maar wachten is geen optie
Tegelijkertijd was er brede consensus dat we niet kunnen wachten tot de volgende generatie groot is.
De uitdagingen waar we voor staan vragen nu om actie.
Van consumenten die bewustere keuzes maken in wat zij kopen en eten.
Van bedrijven die biodiversiteit opnemen in hun strategie, hun ketens en hun impactmetingen.
Van overheden die richting geven via beleid en regelgeving.
En van onderwijsinstellingen die nieuwe generaties helpen begrijpen hoe natuur, economie en samenleving met elkaar verbonden zijn.
Een voorbeeld dat tijdens de bijeenkomst werd genoemd is de keuze voor meer plantaardige eiwitten en minder dierlijke eiwitten. Relatief kleine veranderingen in consumptiepatronen kunnen grote effecten hebben op landgebruik, uitstoot en biodiversiteit.
Nieuwe verdienmodellen zijn mogelijk
Dat natuurherstel en economie elkaar niet hoeven uit te sluiten, blijkt uit verschillende initiatieven in onze regio.
Een inspirerend voorbeeld is Twentse Grond, dat samen met Sumthing werkt aan natuurherstel in Zuidoost-Twente. Inmiddels staan ruim 90 kilometer akkerranden in bloei, goed voor meer dan 270.000 vierkante meter natuurherstel.
Het bijzondere is dat hierbij ook wordt gewerkt aan een duurzaam verdienmodel voor boeren. Zo ontstaat een voorbeeld van hoe ecologische waarde en economische waarde elkaar kunnen versterken in plaats van tegenwerken.
Precies dat soort initiatieven laten zien dat een betekeniseconomie geen theoretisch concept is, maar iets wat vandaag al in de praktijk vorm krijgt.
Onze conclusie
De belangrijkste conclusie van deze ochtend was misschien wel de eenvoudigste.
Het kan.
Biodiversiteitsverlies is geen onoplosbaar probleem. Maar het vraagt wel om beweging. Van iedereen.
Van consumenten.
Van organisaties.
Van overheden.
Van onderwijsinstellingen.
We hebben elkaar nodig om de omslag te maken naar een economie die niet ten koste gaat van natuur, maar eraan bijdraagt.
Want uiteindelijk gaat biodiversiteit niet alleen over planten, vogels of insecten.
Het gaat over de wereld die we willen doorgeven aan de generaties na ons.
🌱 Het kan wel. Maar we hebben het samen te doen.
